Posłuchaj artykułu:

Komunikat „zawiera probiotyki” na suplemencie diety jest według wykładni Komisji Europejskiej oświadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, a nie oświadczeniem żywieniowym typu „zawiera …”. Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt przyjął tę wykładnię 14 grudnia 2007 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich uznał ją 20 grudnia 2024 r. za rozsądną (sprawa 2273/2023/MIK). W unijnym wykazie nie ma dozwolonego oświadczenia, które pozwalałoby użyć słowa „probiotyk” na suplemencie, więc art. 10 ust. 1 wyklucza je z etykiety i reklamy. To samo dotyczy „prebiotyku” i „błonnika prebiotycznego”. Na etykiecie zostają informacje obowiązkowe, które z definicji nie są oświadczeniami: neutralna nazwa kategorii wymagana przez § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1364), nazwa mikroorganizmu ze szczepem w wykazie składników oraz liczbowa zawartość w porcji dziennej.

Podstawa: rozp. (WE) nr 1924/2006 art. 1 ust. 2–4, art. 2 ust. 2 pkt 1 i 5, art. 10 ust. 1 i 3, art. 28 ust. 2; wytyczne Komisji w sprawie wdrażania rozporządzenia 1924/2006 (konkluzje Stałego Komitetu z 14.12.2007), pkt III.1; decyzja Europejskiego RPO z 20.12.2024 w sprawie 2273/2023/MIK; wyroki TSUE C-544/10 Deutsches Weintor (ECLI:EU:C:2012:526), C-19/15 Innova Vital (ECLI:EU:C:2016:563) i C-524/18 Dr. Willmar Schwabe (ECLI:EU:C:2020:60); rozp. (UE) nr 432/2012 i 2015/2314; rozp. (UE) nr 907/2013 i 2019/343; decyzja wykonawcza 2013/63/UE; dyrektywa 2002/46/WE art. 6 ust. 3 lit. a; rozporządzenie MZ w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, § 5 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1364).
Schemat decyzyjny: kiedy słowo probiotyk lub prebiotyk na suplemencie diety jest oświadczeniem zdrowotnym według rozporządzenia 1924/2006, a kiedy informacją obowiązkową
Ryc. 1. Klasyfikacja komunikatów o mikroorganizmach na suplemencie. Informacja wymagana przepisami nie jest oświadczeniem (art. 2 ust. 2 pkt 1). Nazwa wskazująca funkcję albo korzyść jest oświadczeniem zdrowotnym (pkt 5, wytyczne z 2007 r., pkt III.1). Oświadczenie zdrowotne bez wpisu w wykazie jest zakazane (art. 10 ust. 1).

1. Definicja: dlaczego „probiotyk” mieści się w art. 2 ust. 2 pkt 5

Oświadczenie zdrowotne to każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem (art. 2 ust. 2 pkt 5). Definicja nie wymaga wymienienia narządu, funkcji ani efektu. Wystarczy, że związek ze zdrowiem jest dorozumiany. TSUE w wyroku C-544/10 Deutsches Weintor (pkt 34–35) podkreślił, że pojęcie „związku” należy rozumieć szeroko. Definicja nie przesądza, czy związek ma być bezpośredni, czy pośredni, ani jak intensywny lub trwały ma być skutek. Trybunał uznał za oświadczenie zdrowotne określenie wina jako „lekkostrawne” („bekömmlich”), połączone ze wzmianką o obniżonej kwasowości.

Wytyczne Komisji z 14 grudnia 2007 r. (pkt III.1, s. 10–11) przenoszą tę logikę na komunikaty typu „zawiera …”. Taki komunikat jest oświadczeniem żywieniowym, jeśli nazwa substancji przekazuje wyłącznie informację faktograficzną, np. „zawiera likopen” lub „zawiera luteinę”. Oświadczeniem zdrowotnym staje się wtedy, gdy nazwa substancji lub kategorii opisuje funkcję albo sugeruje działanie na zdrowie. Wytyczne podają jako przykłady „zawiera przeciwutleniacze” oraz „zawiera probiotyki/prebiotyki”, bo samo odniesienie do probiotyku lub prebiotyku sugeruje korzyść zdrowotną. Za oświadczenie zdrowotne uznają też przymiotnik funkcjonalny przy nazwie składnika: „z błonnikiem prebiotycznym”, „zawiera błonnik prebiotyczny”.

Komisja uzasadnia tę klasyfikację definicją WHO, przytoczoną w decyzji Rzecznika (pkt 13). Probiotyki to według niej „żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiednich ilościach przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi”. Słowo zawiera więc korzyść zdrowotną w samej definicji. Dlatego „probiotyk” różni się od nazwy gatunku bakterii, która w wykazie składników opisuje, czym jest składnik, a nie co robi.

2. Status wytycznych z 2007 r. i decyzja Rzecznika z 20 grudnia 2024 r.

Wytyczne same zastrzegają, że nie mają formalnego statusu prawnego, a w razie sporu ostatecznej wykładni prawa dokonuje Trybunał Sprawiedliwości. Nie ma wyroku TSUE, który rozstrzygałby wprost o słowie „probiotyk”. Wytyczne są jednak jedynym dokumentem uzgodnionym z państwami członkowskimi na forum Stałego Komitetu i Komisja konsekwentnie je stosuje.

W listopadzie 2023 r. organizacja reprezentująca europejskich producentów probiotyków zaskarżyła tę wykładnię do Europejskiego RPO. Domagała się uznania „zawiera probiotyki” za oświadczenie żywieniowe albo za neutralny deskryptor składu. Decyzja z 20 grudnia 2024 r. w sprawie 2273/2023/MIK nie stwierdziła niewłaściwego administrowania. Kluczowe ustalenia:

  • Pkt 25: postępowanie nie wykazało oczywistego błędu w ocenie Komisji, że słowo „probiotyki” sugeruje konsumentom korzyść zdrowotną i może wpływać na wybór produktu oraz gotowość zapłaty wyższej ceny.
  • Pkt 27: uznawanie komunikatów „zawiera probiotyki” za oświadczenia zdrowotne jest rozsądne, a nic nie wskazuje, by wytyczne z 2007 r. były nieaktualne.
  • Pkt 29: stanowisko Komisji nie tworzy niepewności prawnej, lecz porządkuje ramy prawne.
  • Pkt 30: Rzecznik nie ocenia, czy niektóre państwa członkowskie dopuszczają użycie słowa niezgodnie z rozporządzeniem. Gdyby tak było, nie oznaczałoby to błędu Komisji, lecz nieprzestrzeganie prawa UE przez te państwa.

Z decyzji wynika też uzasadnienie Komisji. Żaden wniosek o oświadczenie zdrowotne dotyczące żywych mikroorganizmów, „probiotyków” i podobnych określeń nie uzyskał dotąd pozytywnej opinii EFSA. Komisja wskazała cztery przyczyny: brak danych o działaniu u osób zdrowych, niewystarczającą charakterystykę szczepów, niską jakość badań oraz niezdefiniowane efekty. Decyzja Rzecznika nie jest wyrokiem i nie wiąże sądów. Potwierdza jednak, że Komisja nie zamierza zmieniać wykładni, a organy kontroli mają oparcie w dokumencie unijnym.

3. Dlaczego nie ma dozwolonego oświadczenia i dlaczego art. 10 ust. 3 tego nie naprawia

Art. 10 ust. 1 zakazuje oświadczeń zdrowotnych, które nie spełniają wymogów rozdziałów II i IV i nie figurują w wykazach z art. 13 i 14. Wykaz z rozporządzenia (UE) nr 432/2012 zawiera jedno oświadczenie o żywych kulturach: „Żywe kultury w jogurcie lub mleku fermentowanym poprawiają trawienie zawartej w produkcie laktozy u osób mających trudności z trawieniem laktozy”. Warunek użycia to jogurt lub mleko fermentowane zawierające w jednym gramie co najmniej 108 CFU żywych kultur starterowych (Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus i Streptococcus thermophilus). Kapsułka czy saszetka z liofilizatem nie jest jogurtem ani mlekiem fermentowanym, więc to oświadczenie nie przechodzi na suplement.

EFSA oceniała zbiorczo oświadczenia dla mikroorganizmów, które nie były wystarczająco scharakteryzowane (EFSA Journal 2009;7(9):1247 i 2010;8(2):1470). Wymagania dla oświadczeń dotyczących przewodu pokarmowego, układu odpornościowego i obrony przed patogenami zebrała w wytycznych z 2016 r. (EFSA Journal 2016;14(1):4369). Wynika z nich, że ewentualne oświadczenie musi dotyczyć scharakteryzowanego szczepu i określonego efektu fizjologicznego. Słowo „probiotyk” obejmuje całą klasę organizmów, więc samo nie może być przedmiotem takiego zezwolenia.

Art. 10 ust. 3 pozwala na odniesienia do ogólnych, nieswoistych korzyści dla zdrowia, jeśli towarzyszy im oświadczenie z wykazu. Komisja traktuje jednak „probiotyk” jako oświadczenie zdrowotne wymagające zezwolenia, a nie jako odniesienie ogólne. Nawet przy próbie zakwalifikowania go jako odniesienia ogólnego pozostaje wymóg merytorycznego związku. Decyzja wykonawcza 2013/63/UE (załącznik, pkt 3) wymaga, by oświadczenie szczegółowe miało znaczenie dla odniesienia ogólnego, a ciężar wykazania związku spoczywa na podmiocie. TSUE w sprawie C-524/18 Schwabe potwierdził, że towarzyszenie ma wymiar merytoryczny i wizualny. Oświadczenie o witaminie D i odporności nie wyjaśnia, co dla zdrowia robią bakterie, więc nie „pokrywa” słowa, które odnosi się do bakterii. Szerzej o tym mechanizmie: TSUE C-524/18 Schwabe — towarzyszenie oświadczeń ogólnych.

Tabela: przykładowe sformułowania na suplemencie z bakteriami i inuliną zakwalifikowane jako informacja obowiązkowa, oświadczenie żywieniowe lub oświadczenie zdrowotne
Ryc. 2. Te same składniki, różne komunikaty. Kwalifikacja według art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1924/2006 i pkt III.1 wytycznych z 2007 r. Sformułowania są przykładami, nie cytatami z rzeczywistych etykiet.

4. Informacja obowiązkowa: co wolno napisać o kulturach bakterii

Art. 2 ust. 2 pkt 1 definiuje oświadczenie jako komunikat, który nie jest obowiązkowy zgodnie z przepisami unijnymi lub krajowymi. Wytyczne z 2007 r. (cz. I) podkreślają, że obowiązkowe informacje na etykiecie trzeba odróżnić od oświadczeń. Dla suplementu diety obowiązkowe są:

  • Nazwa kategorii lub charakter substancji. Art. 6 ust. 3 lit. a dyrektywy 2002/46/WE i § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MZ wymagają podania „nazw kategorii substancji odżywczych lub substancji charakteryzujących produkt lub wskazania charakteru tych substancji”. Przepis nie narzuca słowa „probiotyk”. Wymóg spełniają neutralne określenia, np. „kultury bakterii”, „żywe kultury bakterii”, „bakterie kwasu mlekowego” albo „bakterie kwasu mlekowego i inulina”.
  • Wykaz składników z nazwą mikroorganizmu. Nazwa rodzaju, gatunku i oznaczenie szczepu opisują składnik, a nie jego działanie. Po reklasyfikacji rodzaju Lactobacillus w 2020 r. nazwy wielu gatunków się zmieniły. Szczegóły: co zmiana nazewnictwa Lactobacillus oznacza dla etykiet.
  • Zawartość liczbowa w porcji dziennej. § 5 ust. 3–4 rozporządzenia MZ wymaga deklarowania w postaci liczbowej zawartości substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny, w przeliczeniu na zalecaną porcję dzienną. Rozporządzenie nie określa jednostki dla mikroorganizmów. W praktyce rynkowej podaje się liczbę jednostek tworzących kolonie (JTK/CFU) na porcję. Deklaracja powinna być prawdziwa do końca daty minimalnej trwałości, bo liczba żywych komórek spada w czasie (zob. data minimalnej trwałości na suplemencie).

W praktyce pojawia się argument, że skoro nazwa kategorii jest obowiązkowa, to słowo „probiotyk” użyte jako nazwa kategorii również nie jest oświadczeniem. Argument ten jest słaby. Obowiązkowa jest nazwa kategorii, a nie konkretne słowo. Jeśli obowiązek spełnia określenie neutralne, wybór słowa, które według Komisji i Rzecznika sugeruje korzyść zdrowotną, jest wyborem dobrowolnym. Polskie rozporządzenie nie definiuje „probiotyku” i nie przewiduje dla niego odrębnych warunków. Ta sama nazwa powtórzona na froncie opakowania, w nazwie handlowej lub w reklamie wychodzi zaś poza informację obowiązkową.

5. Nazwy marek, nazwy fantazyjne i deskryptory rodzajowe

  • Nazwa marki lub nazwa fantazyjna (art. 1 ust. 3). Znak towarowy, marka albo nazwa fantazyjna, którą można uznać za oświadczenie, wolno stosować bez zezwolenia tylko wtedy, gdy towarzyszy jej związane z nią oświadczenie zgodne z rozporządzeniem. Element „Probio-” w nazwie produktu odsyła do słowa „probiotyk”. Bez dozwolonego oświadczenia, które dotyczyłoby bakterii, nie ma czym go uzupełnić.
  • Okres przejściowy minął. Produkty ze znakami towarowymi lub markami istniejącymi przed 1 stycznia 2005 r. mogły pozostawać w obrocie do 19 stycznia 2022 r. (art. 28 ust. 2). Od tej daty starszy znak nie chroni nazwy.
  • Deskryptor rodzajowy (art. 1 ust. 4). Odstępstwo dla tradycyjnie używanych nazw klas żywności wymaga wniosku według rozporządzenia (UE) nr 907/2013 i aktu Komisji. Rozporządzenie (UE) 2019/343 przyznało takie odstępstwa m.in. dla „Hustenbonbon” (Niemcy, Austria), „keelpastille” (Niderlandy) i „cough drops” (Zjednoczone Królestwo), czyli dla cukierków „na kaszel” i „na gardło” w określonych państwach, a także dla określenia „tonic” w nazwie napojów z chininą. Żadne z nich nie obejmuje słowa „probiotyk” ani „prebiotyk”.

6. „Prebiotyk”: ten sam mechanizm, ale istnieją dozwolone oświadczenia dla konkretnych błonników

Wytyczne z 2007 r. stawiają „prebiotyk” i „błonnik prebiotyczny” obok „probiotyku”. Różnica praktyczna polega na tym, że dla niektórych błonników istnieją dozwolone oświadczenia zdrowotne. Rozporządzenie (UE) 2015/2314 wpisało do wykazu oświadczenie „Inulina z cykorii przyczynia się do prawidłowej pracy jelit poprzez zwiększenie częstotliwości wypróżniania”. Warunki są wymagające. Żywność musi dostarczać co najmniej 12 g natywnej inuliny z cykorii dziennie, a konsument musi zostać poinformowany, że korzystne działanie występuje przy takim spożyciu. Natywna inulina to niefrakcjonowana mieszanina o średnim stopniu polimeryzacji ≥ 9. Zezwolenie od 1 stycznia 2016 r. było przez pięć lat zastrzeżone dla wnioskodawcy (BENEO-Orafti). Suplement w kapsułkach zwykle nie dostarcza 12 g, więc realnie dotyczy to produktów w proszku.

Dozwolone oświadczenie dla inuliny z cykorii nie zalegalizuje jednak słowa „prebiotyczny”. Oświadczenie trzeba stosować w brzmieniu z wykazu albo w brzmieniu o tym samym znaczeniu dla konsumenta. „Prebiotyczny” sugeruje wpływ na mikroflorę, a wpisany efekt dotyczy częstotliwości wypróżnień. Oświadczenie żywieniowe „źródło błonnika” wymaga co najmniej 3 g błonnika na 100 g lub 1,5 g na 100 kcal (załącznik do rozporządzenia 1924/2006). Jest liczone na 100 g, a nie na porcję. Jak takie progi działają na suplemencie, pokazujemy na przykładzie cukrów: „bez cukru” na suplemencie diety.

Przykład błędnej i poprawnej etykiety suplementu diety z kulturami bakterii i inuliną w świetle rozporządzenia 1924/2006
Ryc. 3. Ten sam hipotetyczny produkt w dwóch wersjach. Po lewej: „Probiotyk” na froncie, nazwa „PROBIO-FLORA”, „błonnik prebiotyczny” i „wspiera florę jelitową” bez dozwolonego oświadczenia. Po prawej: neutralna nazwa kategorii, szczep i liczba JTK w porcji dziennej, inulina bez przymiotnika funkcjonalnego. Nazwy produktów i oznaczenie szczepu są przykładowe.

7. Inne państwa członkowskie: przykład włoski i ryzyko etykiety „eksportowej”

Część państw członkowskich przyjęła własne wytyczne, na co wskazał skarżący w sprawie przed Rzecznikiem. Przykładem są włoskie Linee guida su probiotici e prebiotici (Ministero della Salute, rewizja z marca 2018 r.). Ministerstwo przyznaje w nich, że wskazanie probiotyku dla równowagi flory jelitowej nie jest oświadczeniem zdrowotnym możliwym do zatwierdzenia na podstawie art. 13 ust. 5 rozporządzenia 1924/2006. Mimo to dopuszcza na produktach zgodnych z wytycznymi wskazanie tego efektu fizjologicznego i terminy „probiotico” oraz „prebiotico”. Warunkiem jest m.in. co najmniej 109 żywych komórek na dzień dla co najmniej jednego szczepu w zalecanej porcji dziennej.

Dla polskiego producenta lub importera wynikają z tego dwie konsekwencje. Po pierwsze, rozporządzenie 1924/2006 stosuje się bezpośrednio w każdym państwie, a wytyczne krajowe nie wiążą organów innych państw. Etykieta zgodna z praktyką włoską nie jest więc bezpieczna na rynku polskim ani niemieckim. Po drugie, Rzecznik w pkt 30 wprost zasugerował, że rozbieżna praktyka krajowa może oznaczać naruszenie prawa UE, którym powinna zająć się Komisja. Stabilność takich krajowych odstępstw nie jest zagwarantowana.

8. Reklama, sklep internetowy i komunikacja do profesjonalistów

Rozporządzenie stosuje się do oświadczeń w przekazach handlowych: w etykietowaniu, w prezentacji i w reklamie żywności dostarczanej konsumentowi finalnemu (art. 1 ust. 2). Opis w sklepie internetowym, karta produktu na platformie, post sponsorowany i materiały dla aptek podlegają więc tym samym regułom co etykieta. TSUE w wyroku C-19/15 Innova Vital (ECLI:EU:C:2016:563) orzekł, że rozporządzenie obejmuje także przekaz kierowany wyłącznie do pracowników ochrony zdrowia, jeśli dotyczy żywności przeznaczonej dla konsumenta finalnego. Ulotka „dla lekarzy” lub szkolenie dla farmaceutów z hasłem „probiotyk wspierający mikrobiotę” nie jest więc wyłączone. O tym, jak reklama i etykieta są oceniane łącznie, piszemy w analizie TSUE C-657/24 Kyberg. Notyfikacja produktu w GIS nie jest oceną oświadczeń i nie legalizuje słowa „probiotyk”: oświadczenia zdrowotne a notyfikacja suplementów.

9. Czego przepisy nie rozstrzygają

  • Prawo UE nie definiuje „probiotyku” ani „prebiotyku”. Klasyfikacja jako oświadczenie zdrowotne wynika z definicji z art. 2 ust. 2 pkt 5 w wykładni Komisji, a nie z odrębnego przepisu.
  • Wytyczne z 2007 r. i decyzja Rzecznika nie są wiążące dla sądów. TSUE nie orzekał dotąd wprost o słowie „probiotyk”. Ostatecznie rozstrzygnąć tę kwestię może tylko wyrok w trybie prejudycjalnym.
  • Polskie rozporządzenie nie określa jednostki deklarowania mikroorganizmów ani minimalnej liczby komórek w porcji. Jednostki tworzące kolonie (JTK/CFU) to praktyka rynkowa, a nie wymóg tego aktu.
  • Nie ma unijnej listy szczepów dopuszczonych do suplementów. Bezpieczeństwo szczepu, status nowej żywności i ewentualna notyfikacja to odrębne zagadnienia, niezależne od oświadczeń.
  • Status określeń pokrewnych („synbiotyk”, „postbiotyk”, „kultury bakterii probiotycznych”) nie został odrębnie rozstrzygnięty. Kryterium jest to samo: czy nazwa sugeruje funkcję albo korzyść zdrowotną. O postbiotykach: postbiotyki w prawie UE.

10. Checklista: suplement z kulturami bakterii lub inuliną

  1. Nazwa kategorii: spełnij § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MZ neutralnym określeniem („kultury bakterii”, „bakterie kwasu mlekowego”), bez słów „probiotyk” i „prebiotyk” (art. 6 ust. 3 lit. a dyrektywy 2002/46/WE).
  2. Wykaz składników: podaj aktualną nazwę rodzaju i gatunku oraz oznaczenie szczepu, zgodnie z obecną taksonomią.
  3. Zawartość: deklaruj liczbę komórek (JTK/CFU) na zalecaną porcję dzienną i zapewnij, że jest prawdziwa do końca daty minimalnej trwałości.
  4. Front i nazwa: usuń „probiotyk”, „zawiera probiotyki”, „Probio-” w nazwie i symbole sugerujące działanie na jelita; art. 1 ust. 3 wymaga dla takiej nazwy dozwolonego oświadczenia, a dla bakterii w suplemencie go nie ma.
  5. Inulina i błonnik: zamiast „błonnik prebiotyczny” użyj nazwy składnika; oświadczenie dla inuliny z cykorii tylko przy co najmniej 12 g natywnej inuliny dziennie i z informacją o tej ilości.
  6. Odniesienia ogólne: nie zakładaj, że oświadczenie o witaminie „pokrywa” hasło o mikroflorze; art. 10 ust. 3 wymaga merytorycznego związku (decyzja 2013/63/UE, C-524/18).
  7. Reklama i e-commerce: zastosuj te same zasady do karty produktu, reklam, influencerów i materiałów dla lekarzy oraz farmaceutów (art. 1 ust. 2, C-19/15).
  8. Etykiety wielorynkowe: nie przenoś na rynek polski ani niemiecki sformułowań dopuszczonych krajowymi wytycznymi innego państwa (np. włoskimi); rozporządzenie 1924/2006 stosuje się bezpośrednio.

Częste pytania

Czy na suplemencie diety można napisać „probiotyk”?

Według wykładni Komisji z 2007 r., uznanej przez Europejskiego RPO w sprawie 2273/2023/MIK za rozsądną, słowo „probiotyk” jest oświadczeniem zdrowotnym. W wykazie nie ma dozwolonego oświadczenia, które obejmowałoby je na suplemencie, więc art. 10 ust. 1 rozporządzenia 1924/2006 wyklucza jego użycie w etykiecie i reklamie.

Czy „zawiera probiotyki” to oświadczenie żywieniowe typu „zawiera …”?

Nie. Wytyczne Komisji (pkt III.1) uznają „zawiera …” za oświadczenie żywieniowe tylko przy nazwie czysto faktograficznej, np. „zawiera likopen”. „Zawiera probiotyki/prebiotyki” wskazuje korzyść zdrowotną, więc jest oświadczeniem zdrowotnym.

Jak nazwać kategorię składników zamiast „probiotyk”?

§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MZ wymaga nazwy kategorii albo wskazania charakteru substancji, ale nie narzuca słowa. Wymóg spełniają określenia neutralne, np. „kultury bakterii”, „żywe kultury bakterii” lub „bakterie kwasu mlekowego”, uzupełnione nazwą szczepu w wykazie składników i liczbą JTK w porcji dziennej.

Czy oświadczenie o żywych kulturach jogurtowych można stosować na suplemencie?

Nie. Oświadczenie z rozporządzenia 432/2012 o poprawie trawienia laktozy dotyczy jogurtu lub mleka fermentowanego zawierającego co najmniej 108 CFU żywych kultur starterowych w gramie. Suplement w kapsułkach lub saszetkach nie jest taką żywnością.

Czy włoskie wytyczne pozwalają użyć „probiotico” także w Polsce?

Nie. Włoskie wytyczne z 2018 r. wiążą tylko praktykę krajową. Rozporządzenie 1924/2006 stosuje się bezpośrednio w każdym państwie, a Rzecznik w pkt 30 decyzji wskazał, że rozbieżna praktyka krajowa może oznaczać naruszenie prawa UE.

Słownik

Oświadczenie zdrowotne
Oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia związek między żywnością lub jej składnikiem a zdrowiem (art. 2 ust. 2 pkt 5 rozp. 1924/2006).
Informacja obowiązkowa
Informacja wymagana przepisami unijnymi lub krajowymi. Nie jest oświadczeniem (art. 2 ust. 2 pkt 1), np. nazwa kategorii substancji na suplemencie (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozp. MZ).
Odniesienie do ogólnych korzyści
Nieswoiste hasło o korzyściach dla zdrowia, dopuszczalne tylko z towarzyszącym oświadczeniem z wykazu o związku merytorycznym (art. 10 ust. 3, decyzja 2013/63/UE pkt 3).
Deskryptor rodzajowy
Tradycyjna nazwa klasy żywności sugerująca efekt zdrowotny, zwolniona z rozporządzenia aktem Komisji po wniosku (art. 1 ust. 4, rozp. 907/2013 i 2019/343).
JTK (CFU)
Jednostki tworzące kolonie: miara liczby żywych komórek drobnoustrojów zdolnych do wzrostu w hodowli.

Wniosek

Słowo „probiotyk” na suplemencie diety nie jest neutralną informacją o składzie. W wykładni Komisji z 2007 r., uznanej przez Europejskiego RPO w grudniu 2024 r. za rozsądną, jest oświadczeniem zdrowotnym, bo definicja probiotyku zawiera korzyść dla zdrowia. Na suplemencie nie ma dla niego dozwolonego oświadczenia, a jedyne oświadczenie o żywych kulturach dotyczy jogurtu. Art. 10 ust. 1 wyklucza więc ten termin, a art. 10 ust. 3 i art. 1 ust. 3 nie dają obejścia. To samo dotyczy „prebiotyku” i „błonnika prebiotycznego”, choć dla inuliny z cykorii istnieje oświadczenie o pracy jelit przy 12 g dziennie. Bezpieczna etykieta opiera się na informacjach obowiązkowych: neutralnej nazwie kategorii z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MZ, pełnej nazwie szczepu i liczbie JTK w porcji dziennej. Te same zasady obejmują reklamę, sklep internetowy i komunikację do profesjonalistów.

Materiał edukacyjny B2B, nie porada prawna. Analiza opiera się na rozporządzeniach 1924/2006, 432/2012, 2015/2314, 907/2013 i 2019/343, decyzji 2013/63/UE, dyrektywie 2002/46/WE, wytycznych Komisji z 2007 r., decyzji Europejskiego RPO w sprawie 2273/2023/MIK, wyrokach TSUE C-544/10, C-19/15 i C-524/18 oraz rozporządzeniu MZ w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety. Sformułowania, nazwy produktów i oznaczenia szczepów na rycinach są przykładami hipotetycznymi. Producenci, importerzy, dystrybutorzy: kontakt B2B.

Źródła pierwotne

  1. Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności: art. 1 ust. 2–4, art. 2 ust. 2 pkt 1 i 5, art. 10, art. 28 ust. 2, załącznik („źródło błonnika”); tekst skonsolidowany.
  2. Komisja Europejska, Guidance on the implementation of Regulation No 1924/2006 … Conclusions of the Standing Committee on the Food Chain and Animal Health, 14.12.2007: wprowadzenie, cz. I, pkt III.1.
  3. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, Decision … on how the European Commission deals with the labelling of foodstuff that contain probiotics as ‘health claims’ (case 2273/2023/MIK), 20.12.2024: pkt 13, 25, 27, 29, 30.
  4. TSUE, wyrok z 6.09.2012, C-544/10 Deutsches Weintor, ECLI:EU:C:2012:526, pkt 34–35.
  5. TSUE, wyrok z 14.07.2016, C-19/15 Innova Vital, ECLI:EU:C:2016:563.
  6. TSUE, wyrok z 30.01.2020, C-524/18 Dr. Willmar Schwabe, ECLI:EU:C:2020:60.
  7. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012: wpis „Żywe kultury jogurtowe” (EFSA Journal 2010;8(10):1763).
  8. Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/2314: oświadczenie dla natywnej inuliny z cykorii (EFSA Journal 2015;13(1):3951).
  9. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 907/2013 (wnioski dotyczące deskryptorów rodzajowych) i rozporządzenie Komisji (UE) 2019/343 (odstępstwa dla deskryptorów rodzajowych).
  10. Decyzja wykonawcza Komisji 2013/63/UE: wytyczne do art. 10 rozp. 1924/2006, załącznik pkt 3.
  11. Dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów żywnościowych: art. 6 ust. 3 lit. a.
  12. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 2.10.2026 w sprawie jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz.U. 2026 poz. 1364: § 5 ust. 2–4.
  13. EFSA NDA Panel: EFSA Journal 2009;7(9):1247 i 2010;8(2):1470 (niescharakteryzowane mikroorganizmy); EFSA Journal 2016;14(1):4369 (wytyczne dla oświadczeń dotyczących układu odpornościowego i przewodu pokarmowego).
  14. Ministero della Salute, Linee guida su probiotici e prebiotici, rewizja z marca 2018 r.