Sprawa: Lidl Italia Srl przeciwko AGCM (Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato). Sąd odsyłający: Consiglio di Stato (Włochy). CELEX: 62025CJ0301. Pytanie prejudycjalne dotyczyło relacji między zakazem wprowadzających w błąd praktyk handlowych (dyrektywa 2005/29) a zakazem nieuczciwych praktyk informacyjnych w żywności (Art. 7 rozporządzenia 1169/2011).
1. Stan faktyczny: makaron, „włoskość” i pszenica UE / spoza UE
Decyzją z 20 grudnia 2019 r. AGCM nałożyła na Lidl Italia administracyjną karę 1 mln EUR za wprowadzanie do obrotu wybranych linii makaronu z semoliny z pszenicy durum w opakowaniach, które eksponowały włoskie pochodzenie / tożsamość produktu i wskazywały mielenie we Włoszech, podczas gdy pszenica użyta do semoliny miała pochodzenie „UE i spoza UE”, a makaron produkowano we Włoszech z mieszanek zawierających istotny udział pszenicy niewyhodowanej we Włoszech.
AGCM uznała, że ekspozycja „włoskości” sugerowała lub mogła sugerować konsumentowi, że wskazanie dotyczy także pochodzenia surowca. Informacja o zagranicznym surowcu powinna — według organu — być równie wyeksponowana obok wskazówek o włoskim pochodzeniu produktu (co najmniej na tej samej stronie opakowania). Sankcję wymierzono na podstawie kodeksu konsumenckiego (transpozycja UCPD), a nie d.lgs. 231/2017 (sankcje za naruszenie Art. 7 FIC; widełki 3 000–24 000 EUR).
2. Pytania prejudycjalne i reformulacja Trybunału
Consiglio di Stato zadało trzy pytania o autonomię / zbieg Art. 7 FIC z Art. 6 i nast. dyrektywy 2005/29 oraz o adekwatność sankcji z d.lgs. 231/2017 względem Art. 13 UCPD. Trybunał zbadał pytanie pierwsze i drugie łącznie, reformułując je do wykładni Art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29: czy przepis ten wyklucza sankcje UCPD, gdy to samo zachowanie wchodzi też w zakres Art. 7 FIC.
3. Test Art. 3 ust. 4: dwa warunki, nie jeden
Art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 stanowi, że w razie konfliktu między przepisami tej dyrektywy a innymi przepisami UE regulującymi konkretne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych, te ostatnie mają pierwszeństwo i stosuje się je do tych konkretnych aspektów.
Według Trybunału konkretne aspekty wchodzą wyłącznie w zakres przepisów rozporządzenia 1169/2011 tylko wtedy, gdy spełnione są oba warunki:
- (i) w kontekście informacji o żywności Art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 reguluje te konkretne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych; oraz
- (ii) istnieje konflikt między tym przepisem a przepisami dyrektywy 2005/29.
| Element | UCPD (2005/29) | FIC (1169/2011) |
|---|---|---|
| Kluczowy przepis | Art. 6 ust. 1 — praktyki wprowadzające w błąd | Art. 7 — uczciwe praktyki informacyjne |
| Cel ochrony | Interesy ekonomiczne konsumenta; decyzja transakcyjna | Dokładna, jasna informacja o żywności (m.in. skład, pochodzenie, metoda produkcji) |
| Zakres praktyki | Szeroka definicja praktyki handlowej B2C | Informacja / prezentacja żywności, w tym opakowanie (Art. 7 ust. 4) |
| Relacja po C-301/25 | Komplementarne — wspólny cel ochrony przed wprowadzaniem w błąd; brak konfliktu w rozumieniu Art. 3 ust. 4 | |
4. Dlaczego nie ma konfliktu?
„Konflikt” w Art. 3 ust. 4 oznacza coś więcej niż rozbieżność czy prostą różnicę: rozbieżność, której nie da się pogodzić formułą pozwalającą obu sytuacjom współistnieć bez ich wypaczenia. Taki konflikt występuje tylko wtedy, gdy inne przepisy UE nakładają na przedsiębiorców — bez marginesu uznania — obowiązki niezgodne z obowiązkami z dyrektywy 2005/29 (orzecznictwo m.in. Wind Tre / Vodafone Italia).
Trybunał uznał, że:
- Art. 7 FIC reguluje konkretne aspekty nieuczciwych praktyk (warunek i spełniony) — rozporządzenie uzupełnia ogólne zasady UCPD o reguły informacji o żywności;
- oba systemy dążą do wysokiego poziomu ochrony przed wprowadzaniem w błąd, choć elementy składowe zakazanych praktyk nie są tożsame;
- UCPD koncentruje się na interesach ekonomicznych i decyzji transakcyjnej; Art. 7 FIC chroni interesy konsumenta (także poza czysto ekonomicznymi) w kontekście zdrowia i bezpieczeństwa żywności;
- jednoczesne stosowanie obu reżimów nie tworzy nieprzezwyciężalnej rozbieżności — reżimy są komplementarne.
5. Pytanie trzecie: niedopuszczalne
Pytanie o to, czy sankcja z Art. 3 d.lgs. 231/2017 spełnia wymóg skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar z Art. 13 dyrektywy 2005/29, Trybunał uznał za niedopuszczalne. Lidl Italia została ukarana wyłącznie na podstawie kodeksu konsumenckiego; sąd odsyłający nie wykazał, że do rozstrzygnięcia sporu musiałby orzekać o sankcji z d.lgs. 231/2017 (która dotyczy naruszeń Art. 7 FIC), ani nie wyjaśnił związku z Art. 13 UCPD.
6. Checklist operacyjny dla FBO
- Rozdziel komunikację „kraju produkcji / tożsamości marki” od pochodzenia surowca — zwłaszcza gdy etykieta eksponuje krajowość produktu.
- Oceń całość prezentacji (front of pack + side panel), nie tylko literalną prawdziwość pojedynczego zdania (Art. 6 ust. 1 UCPD obejmuje overall presentation).
- Sprawdź zgodność z Art. 7 FIC (dokładność, jasność, brak wprowadzania w błąd co do składu / pochodzenia / metody produkcji).
- Nie zakładaj, że samo objęcie praktyki Art. 7 FIC automatycznie wyłącza egzekucję UCPD — po C-301/25 potrzebny jest konflikt, którego Trybunał tu nie stwierdził.
- Jeśli praktyka spełnia wszystkie wymogi Art. 7 — dokumentuj to jako tarczę przed zakazem UCPD (granica z pkt 43 wyroku).
Powiązane opracowania
W klastrze etykietowania i wprowadzania w błąd (inna teza niż C-301/25): grafiki i sugerowanie pochodzenia (linia Teekanne) oraz powtarzanie informacji o wartości odżywczej na FSMP (Art. 6 ust. 2 Reg. 2016/128).
Słownik
- UCPD
- Dyrektywa 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych B2C (CELEX 32005L0029).
- FIC
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 o informacji o żywności dla konsumentów (CELEX 32011R1169).
- Art. 3 ust. 4 UCPD
- Reguła kolizyjna: w razie konfliktu pierwszeństwo mają inne przepisy UE regulujące konkretne aspekty nieuczciwych praktyk.
- Konflikt
- Rozbieżność nie do pogodzenia — obowiązki niezgodne, bez marginesu uznania (nie sama różnica sankcji czy procedur).
Wniosek
Wyrok C-301/25 zamyka argument, że samo objęcie etykietowania żywności Art. 7 FIC automatycznie wypycha sprawę poza sankcje UCPD. Art. 3 ust. 4 wymaga konfliktu; TSUE uznał reżimy za komplementarne. Jednocześnie wyznaczył granicę: pełna zgodność z Art. 7 FIC co do zasady chroni przed zakazem na podstawie dyrektywy 2005/29. Pytanie o preferencję sankcji krajowych (231/2017 vs kodeks konsumencki) pozostało poza sentencją — jako niedopuszczalne.
Źródła pierwotne
- Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2026 r., C-301/25, Lidl Italia — CELEX 62025CJ0301.
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 — Art. 7 (uczciwe praktyki informacyjne); CELEX 32011R1169.
- Dyrektywa 2005/29/WE — Art. 3 ust. 4, Art. 6 ust. 1; CELEX 32005L0029.