Teza jest wąska. Opinia EFSA Journal 2026;24(9):e9946 (DOI 10.2903/j.efsa.2026.9946), przyjęta 28 stycznia 2026 r. i opublikowana 25 września 2026 r., dotyczy proszku suszonego rozpyłowo, o który 5 kwietnia 2023 r. wystąpiła Alia Insect Farm società agricola S.r.l. na podstawie art. 10 rozporządzenia (UE) 2015/2283. Panel nie ustala bezpieczeństwa. Rozporządzenia wykonawcze (UE) 2022/188 i 2023/5 pozostają w mocy dla innych form tego gatunku.
Co panel zbadał, a czego nie
Nowa żywność należy do kategorii z art. 3 ust. 2 lit. a pkt (v) rozporządzenia 2015/2283: żywność składająca się ze zwierząt lub ich części, wyizolowana z nich albo z nich wyprodukowana. Wnioskodawca opisał proces w skali pilotażowej, w tym mikronizację i suszenie rozpyłowe. Krople są wystawiane na powietrze o temperaturze 180–200°C przez mniej niż 5 sekund. Proszek ma wilgotność poniżej 5% i jest pakowany w szczelne pojemniki. Panel uznał, że te etapy cieplne — niska temperatura albo krótki czas — nie zostały wykazane jako skuteczna kontrola zagrożeń mikrobiologicznych.
Analizy chemiczne i mikrobiologiczne objęły wiele partii pilotażowych. Dla większości parametrów zbadano co najmniej pięć niezależnie wyprodukowanych partii, ale nie zawsze ten sam zestaw. Tożsamość źródła potwierdzono PCR. Wniosek obejmuje też żądanie ochrony danych z art. 26 rozporządzenia 2015/2283.
Pięć partii: białko surowe nie jest białkiem właściwym
| Parametr | Partie 1–5 (g/100 g) | Metoda |
|---|---|---|
| Białko surowe | 57,50; 57,00; 57,50; 59,10; 60,90 | Kjeldahl, N × 6,25 |
| Białko właściwe | 46,53; 45,15; 45,41; 48,54; 49,79 | aminokwasy bezwodne |
| Tłuszcz całkowity | 28,50; 29,50; 29,10; 27,30; 26,20 | grawimetrycznie |
| Chityna (metoda grawimetryczna) | 8,12; 8,99; 10,33; 6,92; 8,61 | Huang i Tsai, 2020 |
Różnica między białkiem surowym a właściwym wynika z azotu pozabiałkowego, w tym z chityny. Trzy metody oznaczania chityny dały rozbieżne wyniki. Panel przyjął, że metoda Luparelli i wsp. (2023) jest dla tego analitu właściwa. Specyfikacje zaproponowane przez wnioskodawcę nie oddają zmienności partii i nie wystarczają do zapewnienia bezpieczeństwa.
Porównanie z formami już zezwolonymi
| Materiał | Podstawa | Wniosek o bezpieczeństwie |
|---|---|---|
| Formy mrożone, suszone i proszek z całego świerszcza | opinia NDA z 7.07.2021; rozporządzenie (UE) 2022/188 z 10.02.2022 | bezpieczny w proponowanych warunkach; wpis na wykazie |
| Proszek częściowo odtłuszczony | opinia NDA z 23.03.2022; rozporządzenie (UE) 2023/5 z 3.01.2023 | bezpieczny w proponowanych warunkach; wpis na wykazie |
| Inny proszek z A. domesticus | opinia NDA z 26.06.2024 | bezpieczny w proponowanych warunkach |
| Proszek suszony rozpyłowo (Alia Insect Farm) | opinia e9946, publikacja 25.09.2026, DOI 10.2903/j.efsa.2026.9946 | bezpieczeństwa nie da się ustalić |
Panel wskazał wysoką zmienność ogólnej liczby tlenowych mezofili oraz, w części partii, podwyższone liczby domniemanych Bacillus cereus, drożdży i pleśni. Na podstawie dostępnych dowodów nie da się tych aspektów rozstrzygnąć. Zawartość węglowodorów aromatycznych olejów mineralnych budzi zastrzeżenia bezpieczeństwa. Wykryto też ftalany. Przy ograniczonych informacjach o materiałach mających kontakt z żywnością źródła tego zanieczyszczenia nie sposób ustalić.
Spożycie może wywołać pierwotne uczulenie na białka A. domesticus. Reakcje krzyżowe są możliwe u osób uczulonych na skorupiaki, roztocza i mięczaki. Alergeny z paszy mogą przejść do nowej żywności. Populacja docelowa wnioskodawcy to populacja ogólna.
Słownik
- Nowa żywność
- Żywność z art. 3 rozporządzenia (UE) 2015/2283, która przed 15 maja 1997 r. nie była w istotnym stopniu stosowana w Unii do spożycia przez ludzi. Zezwolenie wymaga wpisu do wykazu z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2017/2470.
- Opinia a zezwolenie
- Opinia EFSA jest oceną ryzyka. Zezwolenie albo odmowa należy do Komisji i państw członkowskich. e9946 nie jest aktem Dziennika Urzędowego.
- Białko surowe (N × 6,25)
- Przeliczenie azotu całkowitego. Przy chitynie zawyża białko względem sumy aminokwasów.
- MOAH
- Węglowodory aromatyczne olejów mineralnych. W tej opinii ich zawartość w nowej żywności podniosła zastrzeżenia bezpieczeństwa.
Co z tego wynika dla producenta
- Sprawdź, czy partia mieści się w warunkach rozporządzenia 2022/188 albo 2023/5. Inny proces, w tym suszenie rozpyłowe opisane we wniosku Alia, nie dziedziczy tamtego wpisu.
- Nie traktuj opinii negatywnej jako zakazu gatunku. Gatunek ma już formy zezwolone. Zakresem jest konkretny materiał i konkretny proces.
- Jeżeli dossier ma iść dalej, luka dotyczy kontroli mikrobiologicznej na rzeczywistych partiach, specyfikacji obejmującej zmienność, MOAH oraz identyfikacji źródła ftalanów.
- Oświadczenie zdrowotne i tak wymaga osobnej podstawy z rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. Opinia novel food jej nie tworzy.
- W Polsce powiadomienie GIS nie zastępuje zezwolenia na nową żywność.
Źródła pierwotne
- EFSA NDA Panel. Safety of Acheta domesticus (house cricket) spray-dried powder as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal 2026;24(9):e9946. DOI: 10.2903/j.efsa.2026.9946. Przyjęta 28.01.2026, pierwsza publikacja 25.09.2026. Wniosek Alia Insect Farm z 5.04.2023.
- Rozporządzenie (UE) 2015/2283 — art. 10 (wniosek) i art. 26 (ochrona danych).
- Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/188 — formy mrożone, suszone i proszek, 10.02.2022.
- Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/5 — proszek częściowo odtłuszczony, 3.01.2023.
- Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/2470 — unijny wykaz nowej żywności.