Najważniejszy wniosek: „znaleziony w bazie” nie znaczy „autoryzowany”. W przypadku komunikacji o zaparciach, prawidłowej pracy jelit lub pasażu trzeba sprawdzić nie tylko nazwę składnika, lecz także źródło wpisu, dokładne brzmienie, kategorię produktu, dawkę i warunki informowania konsumenta.
1. Co zawiera raport C.L.A.I.M.S.?
Udostępniony raport raport_claims_Zatwardzenie.pdf został wygenerowany 12 sierpnia 2026 r. dla zapytania „Zatwardzenie”. Wskazuje 27 wyników wyszukiwania odwrotnego według efektu zdrowotnego. Jako bazę podaje SANCO/11074/2013 z 12 czerwca 2013 r. i wyraźnie zastrzega, że narzędzie ma charakter pomocniczy, a nie stanowi porady prawnej.
Wyniki dzielą się na dwie zasadniczo różne grupy:
- 11 rekordów oznaczonych „Reg 432/2012” — to oświadczenia związane z unijną listą dozwolonych oświadczeń zdrowotnych. Ich użycie nadal zależy od pełnego brzmienia i warunków stosowania w akcie prawnym.
- 16 rekordów oznaczonych „SANCO/11074/2013” — to przede wszystkim oświadczenia dotyczące substancji roślinnych, znajdujące się w części oczekującej lub objętej dyskusją o środkach przejściowych. Sam numer SANCO nie jest numerem rozporządzenia Komisji.
2. Rejestr, lista dozwolonych oświadczeń i okres przejściowy — trzy różne pojęcia
Unijny rejestr jest narzędziem referencyjnym
Unijny rejestr oświadczeń zdrowotnych pokazuje oświadczenia dozwolone oraz oświadczenia niedozwolone i informacje o ich statusie. Jest praktycznym punktem kontroli, ale wynik wyszukiwania nie zastępuje lektury aktu prawnego. W szczególności trzeba odróżnić wpis wynikający z rozporządzenia 432/2012 od rekordu „on hold” lub historycznego wpisu oczekującego.
Rozporządzenie 432/2012 daje podstawę dla listy oświadczeń dozwolonych
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawia listę dozwolonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących funkcji organizmu, z wyłączeniem oświadczeń o zmniejszeniu ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowiu dzieci. W praktyce to pozycja oznaczona tym aktem — wraz z warunkami stosowania — jest właściwym punktem wyjścia do oceny komunikatu.
Okres przejściowy nie jest autoryzacją
Przepisy przejściowe z art. 28 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 mogą mieć znaczenie dla niektórych oświadczeń używanych wcześniej i oczekujących na ocenę, w szczególności w obszarze substancji roślinnych. Jest to jednak mechanizm warunkowy, a nie nowe pozwolenie. Nie zamienia on rekordu SANCO/11074/2013 w oświadczenie z listy 432/2012, nie pozwala dowolnie zmieniać sformułowania i nie zwalnia z wymogów art. 10 dotyczących jasności oraz zakazu oświadczeń niedozwolonych.
W 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-386/23, Novel Nutriology analizował relację między oświadczeniami roślinnymi pozostającymi w toku a art. 28 ust. 5 i 6. To dodatkowy powód, aby nie stosować uproszczenia: „jest w bazie, więc wolno”. Ocenę trzeba przeprowadzić dla konkretnego oświadczenia, produktu, rynku i sposobu reklamy.
| Co widzisz w raporcie? | Co to oznacza? | Czego nie oznacza? |
|---|---|---|
| Reg 432/2012 | Oświadczenie ma podstawę w akcie ustanawiającym listę dozwolonych oświadczeń. | Nie oznacza, że można pominąć dawkę, kategorię żywności, brzmienie lub informację dla konsumenta. |
| SANCO/11074/2013 | Rekord z bazy dotyczący oświadczenia oczekującego, w tym roślinnego. | Nie jest samodzielną autoryzacją ani numerem rozporządzenia. |
| Art. 28 — okres przejściowy | Możliwy warunkowy mechanizm dalszego użycia niektórych wcześniej stosowanych oświadczeń. | Nie jest blankietową zgodą i nie daje prawa do swobodnej parafrazy. |
3. Najważniejsze dozwolone oświadczenia związane z jelitami
Poniższe przykłady pochodzą z 11 rekordów oznaczonych w raporcie jako Reg 432/2012. Cytowanie ich w artykule nie jest równoznaczne z pozwoleniem na użycie ich dla dowolnego produktu. Warunki są częścią oceny.
- Błonnik z otrębów pszennych: może być komunikowany w związku z przyspieszeniem pasażu jelitowego, przy warunku spożycia co najmniej 10 g tego błonnika dziennie; raport wskazuje również wymóg żywności o dużej zawartości błonnika.
- Laktuloza: oświadczenie dotyczy przyspieszenia pasażu jelitowego i wymaga 10 g laktulozy w określonej pojedynczej porcji; konsument powinien otrzymać informację o ilości potrzebnej do uzyskania efektu.
- Laktitol: oświadczenie dotyczy prawidłowej pracy jelit poprzez zwiększenie częstotliwości wypróżnień; raport wskazuje 10 g w pojedynczej porcji dziennej oraz ograniczenie dotyczące żywności dla dzieci.
- Inulina z cykorii: oświadczenie dotyczy prawidłowej pracy jelit poprzez zwiększenie częstotliwości wypróżnień; warunek obejmuje 12 g dziennego spożycia naturalnej inuliny z cykorii i dodatkowe kryteria dotyczące jej charakterystyki.
- Zielone kiwi: oświadczenie dotyczy prawidłowej pracy jelit poprzez zwiększenie częstotliwości wypróżnień, ale dotyczy świeżych zielonych owoców kiwi sprzedawanych jako takie albo jedynie obranych lub pokrojonych.
- Suszone śliwki: oświadczenie dotyczy prawidłowego funkcjonowania jelit przy spożyciu 100 g suszonych śliwek dziennie.
- Błonnik żytni: może być związany z pomocą w prawidłowym funkcjonowaniu jelit, gdy spełniony jest warunek dotyczący żywności o dużej zawartości błonnika.
- Błonnik jęczmienny, owsiany, z otrębów pszennych i z buraków cukrowych: w raporcie pojawiają się przy oświadczeniach o zwiększeniu masy kału, z warunkiem dotyczącym dużej zawartości właściwego błonnika.
4. Dlaczego 16 rekordów SANCO wymaga większej ostrożności?
W grupie SANCO/11074/2013 raport wymienia między innymi len, babkę jajowatą, rzewień, aloes, tarninę, borówkę czarną, senes i mieszanki roślinne. W opisach pojawiają się sformułowania dotyczące regularności wypróżnień, perystaltyki, spowolnienia lub utrzymania pasażu jelitowego. Są to wyniki wyszukiwania z dokumentacji oświadczeń roślinnych, a nie odpowiednik wpisu „Reg 432/2012”.
W praktyce sama obecność takiego rekordu nie odpowiada na kluczowe pytania: czy oświadczenie nadal spełnia przesłanki stosowania w danym państwie, czy produkt był objęty wcześniejszym legalnym użyciem, czy komunikat jest reklamą żywności, czy nie wchodzi w obszar produktu leczniczego i czy zastosowana parafraza zachowuje znaczenie. Zwłaszcza przy aloesie, senesie i pochodnych hydroksyantracenu dochodzą osobne kwestie bezpieczeństwa i ograniczeń prawnych.
Dlatego rekord SANCO może być punktem do dalszej analizy, ale nie powinien być automatycznie kopiowany na etykietę, stronę produktu ani do reklamy. Jeżeli firma powołuje się na art. 28, musi udokumentować podstawę swojego stanowiska; nie wystarczy zrzut ekranu z wyszukiwarki.
5. Checklista dla producenta lub marketera
- Zidentyfikuj status: zapisz numer aktu, numer wpisu i to, czy rekord należy do listy dozwolonej, czy do grupy oczekującej.
- Przeczytaj warunki stosowania: dawka, forma składnika, kategoria żywności, minimalna zawartość błonnika i obowiązkowa informacja dla konsumenta są częścią oświadczenia.
- Porównaj produkt z warunkiem: „zawiera składnik” nie musi oznaczać, że produkt dostarcza wymaganą ilość w deklarowanej porcji.
- Oceń całe otoczenie komunikatu: obraz, nazwa produktu, hasło „na zaparcia” i opis reklamy mogą razem nadawać przekazowi szersze znaczenie niż samo zatwierdzone zdanie.
- Przy roślinach sprawdź art. 28 osobno: dokumentuj wcześniejsze użycie, właściwy rynek, brzmienie i podstawę prawną. Nie nazywaj rekordu SANCO autoryzacją.
- Zweryfikuj aktualność: przed publikacją sprawdź bieżący rejestr Komisji i tekst aktu, ponieważ raport C.L.A.I.M.S. jest datowanym snapshotem.
Najczęstsze pytania
Czy „zaparcie” jest oficjalnym oświadczeniem zdrowotnym?
Nie. To opis problemu lub objawu. Oficjalne oświadczenia z listy dotyczą relacji między określonym składnikiem a funkcją organizmu, na przykład prawidłową pracą jelit, masą kału albo pasażem jelitowym. Nie należy przekształcać ich w obietnicę leczenia choroby.
Czy mogę użyć oświadczenia o błonniku z otrębów pszennych, jeśli mój produkt ma otręby?
Nie automatycznie. Trzeba spełnić warunki dotyczące rodzaju błonnika, zawartości w produkcie, dawki dziennej i informacji przekazywanej konsumentowi. Ogólne określenie „z otrębami” nie zastępuje weryfikacji analitycznej.
Czy wpis SANCO/11074/2013 można traktować jak wpis 432/2012?
Nie. To różne statusy. Rekord SANCO może być związany z oświadczeniem oczekującym i ewentualnym mechanizmem przejściowym, ale sam w sobie nie jest aktem autoryzującym.
Źródła
- Raport C.L.A.I.M.S. „raport_claims_Zatwardzenie.pdf”, ID CLAIMS-2026-9414, wygenerowany 12.08.2026 — źródło danych wyszukiwania; raport ma charakter pomocniczy i nie stanowi porady prawnej.
- Komisja Europejska: EU Register of Health Claims — rejestr referencyjny oświadczeń dozwolonych i niedozwolonych.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 — lista dozwolonych oświadczeń zdrowotnych i warunki ich stosowania.
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 — ramy prawne oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, w tym art. 10 i 28.
- Trybunał Sprawiedliwości UE, C-386/23, Novel Nutriology — orzeczenie dotyczące oświadczeń roślinnych, art. 10 oraz środków przejściowych.