Pytanie operacyjne: czy polski operator może na etykiecie lub w ofercie e-commerce suplementu diety użyć słowa „dawkowanie”, a nagłówka „skład” zamiast „składniki” — bez ryzyka uznania tego za naruszenie FIC przez GIS/Sanepid? Odpowiedź NSA jest asymetryczna: pierwsze — tak (z granicą leczniczą); drugie — nie.
1. Co NSA orzekł — sentencja i spór
NSA w składzie Marcin Kamiński (przewodniczący), Dorota Dąbek, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (sprawozdawca) oddalił skargę kasacyjną GIS. Charakter produktów jako suplementów diety nie był sporny. Spór kasacyjny skupił się na tym, czy GIS mógł w opisie naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c u.b.ż.ż. (w zw. z Reg. 1169/2011) uwzględnić: (a) użycie określenia „dawkowanie” oraz (b) sformułowanie „skład” zamiast „składniki”.
WSA wcześniej uchylił decyzję GIS m.in. dlatego, że wyeliminowanie tych dwóch elementów z opisu naruszenia mogło wpłynąć na wysokość kary, a w decyzji brakowało opisu naruszeń dla jednego z produktów. NSA utrzymał skutek uchylenia (art. 184 p.p.s.a.), ale skorygował WSA w punkcie „skład”.
| Zarzut GIS | Stanowisko NSA | Skutek dla operatora |
|---|---|---|
| „Dawkowanie” sugeruje lek (art. 7 ust. 1 lit. b FIC) | Oddalony — nie stanowi samo w sobie naruszenia | Można używać, jeśli kontekst = porcja / bez sugestii leczniczej |
| „Skład” zamiast „składniki” (art. 18 ust. 1 FIC) | Uzasadniony — naruszenie FIC | Nagłówek musi zawierać wyraz „składniki” |
| Brak opisu naruszeń dla jednego produktu | Potwierdzony jako uchybienie proceduralne GIS | Decyzja musi opisywać każde naruszenie; wpływa na karę |
2. „Dawkowanie” — dlaczego NSA nie zgodził się z GIS
GIS argumentował, że „dawkowanie” jest zarezerwowane dla produktów leczniczych i wprowadza w błąd co do charakteru żywności (art. 7 ust. 1 lit. b Reg. 1169/2011; w tekście CBOSA pojawia się literówka „1069” — chodzi o 1169/2011). NSA tego nie podzielił.
- Art. 3 ust. 3 pkt 39 u.b.ż.ż. — suplement to środek spożywczy wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie.
- Art. 27 ust. 2 u.b.ż.ż. — oznakowanie musi pozwalać na „zwykłe stosowanie” bezpieczne dla zdrowia.
- § 5 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 9.10.2007 r. — porcja zalecana w ciągu dnia oraz ostrzeżenie o nieprzekraczaniu.
- Dyrektywa 2002/46/WE art. 2 lit. a oraz art. 6 ust. 3 lit. b i c — „zalecana porcja dzienna” i „zalecana dawka dzienna” traktowane zamiennie.
Pojęcie dawki łączy się także z lekami (dyrektywa 2001/83/WE), ale funkcja jest inna: w suplemencie — uzupełnienie diety i efekt odżywczy/fizjologiczny; w leku — działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Samo słowo „dawkowanie” nie przesądza o charakterze leczniczym.
3. „Skład” vs „składniki” — tu GIS miał rację
WSA uznał wymóg słowa „składniki” za nadmierny formalizm. NSA się nie zgodził. Art. 9 ust. 1 lit. b Reg. 1169/2011 ustanawia obowiązkowy wykaz składników; art. 18 ust. 1 doprecyzowuje, że wykaz rozpoczyna się lub jest poprzedzony właściwym nagłówkiem, który składa się z wyrazu „składniki” albo zawiera ten wyraz.
Sam nagłówek „Skład” nie spełnia tej normy. Dopuszczalne są formy zawierające wyraz „składniki” (np. „Składniki:” / „Składniki suplementu diety:”). Wyjątek z art. 16 ust. 2 (największa powierzchnia < 10 cm²) w sprawie nie był badany.
4. Co operator powinien zrobić (checklista)
- Audyt nagłówków — zamień izolowane „Skład” na nagłówek z wyrazem „składniki”; sprawdź e-sklep i PDF ulotek, nie tylko tubę.
- Zachowaj „dawkowanie” lub „zalecaną porcję” — spójnie z § 5 ust. 2 pkt 3–4 rozp. MZ; dodaj ostrzeżenie o nieprzekraczaniu.
- Odciąć kontekst leczniczy — usuń schematy „jak lek”, odniesienia do jednostek chorobowych.
- Nie mylić z claimami — wyrok nie otwiera oświadczeń zdrowotnych (1924/2006) ani nie znosi art. 7 ust. 3 FIC.
- Przy kontroli — żądaj precyzyjnego opisu naruszeń per produkt; braki uzasadnienia GIS mogą wpływać na wysokość kary.
- Nie traktuj jako TSUE — to wykładnia krajowa FIC + u.b.ż.ż.; art. 18 ust. 1 FIC jest bezpośrednio stosowany.
5. Rozróżnienia, które mylą rynek
- NSA ≠ TSUE
- II GSK 1813/24 wiąże organy i sądy w polskim sporze administracyjnym; nie jest prejudycjalnym orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE.
- „Dawkowanie” ≠ prezentacja lecznicza
- Słowo jest dopuszczalne; sugestia leczenia/zapobiegania chorobie nadal zabroniona (art. 7 ust. 3 FIC; Dir. 2001/83).
- „Skład” ≠ „składniki”
- Art. 18 ust. 1 wymaga wyrazu „składniki” w nagłówku — synonim potoczny nie zastępuje normy.
- Etykieta = prezentacja online
- Spór dotyczył oferty internetowej; art. 7 ust. 4 FIC obejmuje sklep i landing page.
Wniosek
Po 6 maja 2025 r. (II GSK 1813/24) polski operator może bronić użycia „dawkowania” na suplementach jako informacji o zalecanej porcji — bo tak mówią u.b.ż.ż., rozporządzenie MZ i dyrektywa 2002/46/WE. Jednocześnie musi natychmiast poprawić nagłówki wykazu: bez wyrazu „składniki” narusza art. 18 ust. 1 Reg. 1169/2011. Wyrok oddala kasację GIS i utrzymuje uchylenie decyzji, ale nie „legalizuje” leczniczej prezentacji ani luźnego synonimu zamiast obowiązkowego nagłówka FIC.
Źródła pierwotne
- Wyrok NSA z 6 maja 2025 r., II GSK 1813/24 — CBOSA; oddalenie skargi kasacyjnej GIS; WSA V SA/Wa 944/23.
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 — art. 7, 9 ust. 1 lit. b, 16 ust. 2, 18 ust. 1; CELEX 32011R1169.
- Dyrektywa 2002/46/WE — art. 2 lit. a, art. 6 ust. 3 lit. b i c; CELEX 32002L0046.
- Dyrektywa 2001/83/WE — art. 1 pkt 2 lit. b; CELEX 32001L0083.
- Ustawa z 25.08.2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia — art. 3 ust. 3 pkt 39, art. 27, art. 103 ust. 1 pkt 1 i pkt 1b lit. c.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9.10.2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety — § 5 ust. 2 pkt 3 i 4.