Problem operacyjny jest prosty: pestki jadalnej odmiany Jatropha curcas L. (nazwa handlowa Chuta) wyglądają jak pestki odmian toksycznych. Dlatego wpis w unijnym wykazie nowej żywności wymaga kontroli PE partia po partii — pięć próbek laboratoryjnych, metoda UHPLC-UV-MS, wszystkie z wynikiem poniżej LOD. Akt Komisji z 23 czerwca 2026 r. — rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1378 — nie jest pierwszą autoryzacją tej NF. Zmienia warunki użycia i specyfikację pozycji już wpisanej rozporządzeniem (UE) 2022/965: dodaje formy mąki i pasty, podnosi maksima z 5 do 30 g/100 g w wybranych kategoriach i rozszerza zakres tłuszczu do 54–64%. Od 14 lipca 2026 r. rozszerzone użycia objęte są 5-letnią ochroną danych na rzecz Chuta Nut GmbH.
1. Co dokładnie zmienia Komisja?
Dokument 32026R1378 (ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2026/1378/oj; EUR-Lex: OJ:L_202601378) — rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1378 z 23 czerwca 2026 r. — zmienia rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/2470 w zakresie warunków użycia i specyfikacji nowej żywności Jatropha curcas L. (edible variety) kernels. Rozszerzone warunki użycia obowiązują od 14 lipca 2026 r. (wejście w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dz.U. UE).
Pierwsza autoryzacja: rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/965. Wnioskodawca rozszerzenia (9 maja 2023 r.): Chuta Nut GmbH, Hans-Lorenser-Str. 20, 89079 Ulm, Niemcy (wcześniej dane proceduralne JatroSolutions GmbH; spółka przejęta przez Chuta Nut GmbH w październiku 2022 r.). Wniosek dotyczył zmiany warunków użycia i specyfikacji na podstawie rozporządzenia (UE) 2015/2283.
Panel NDA w opinii Safety of changes in the conditions of use and the specifications of edible Jatropha curcas L. (Chuta) as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283 (EFSA Journal 2025;23:e9706, DOI 10.2903/j.efsa.2025.9706), przyjętej 29 września 2025 r., uznał NF (pestki, mąka, pasta) za bezpieczny w proponowanych warunkach użycia i specyfikacji.
2. Co ustaliła EFSA (e9706) — bezpieczeństwo, nie claim
Według opinii NDA pestki, mąka i pasta z jadalnej odmiany Jatropha curcas L. są bezpieczne pod nowymi warunkami użycia i w zaktualizowanej specyfikacji. Historycznie kluczowym zagrożeniem są estry forbolowe (PE). W konserwatywnym scenariuszu MoE najniższy margines wynosił ok. 190; przy tej wielkości nie stwierdzono obawy genotoksycznej — stąd brak obawy o bezpieczeństwo nowych form i poziomów.
Ocena NDA dotyczy bezpieczeństwa zmian. Rozporządzenie 2026/1378 jest aktem, który zmienia wykaz i otwiera obrót pod nowymi warunkami. Opinia naukowa ≠ decyzja rynkowa.
3. Kategorie, formy i maksima
Akt 2026/1378 podnosi maksima w wcześniej autoryzowanych kategoriach z 5 g/100 g do 30 g/100 g oraz dodaje formy mąki i pasty (obie: 100% mielone pestki). Doprecyzowano też kategorię przekąsek: pestki jako takie lub przetworzone całe pestki jako przekąska (np. prażone, kandyzowane, solone lub podobne), w tym mieszanki z innymi orzechami, nasionami i/lub suszonymi owocami.
| Kategoria / forma | Maksymalny poziom / warunek |
|---|---|
| Batony zbożowe | 30 g/100 g |
| Śniadaniowe płatki zbożowe | 30 g/100 g |
| Suszone owoce | 30 g/100 g |
| Pestki jako przekąska / mieszanki (prażone, kandyzowane, solone lub podobne; z innymi orzechami, nasionami, suszem) | Zgodnie z warunkami aneksu (pestki jako takie lub przetworzone całe pestki) |
| Forma: mąka (flour) | 100% mielone pestki — forma NF |
| Forma: pasta | 100% mielone pestki — forma NF |
| Suplementy diety | Brak w aneksie — nie autoryzowano |
Co to oznacza na etykiecie: urzędowe oznaczenie to „pestki jadalnej odmiany Jatropha curcas L.” / „kernels from edible Jatropha curcas L.” — nazwa handlowa Chuta nie zastępuje oznaczenia z wykazu unijnego.
4. Specyfikacja (Tabela 2 aneksu) i kontrola PE
Opis: nasiona dojrzałych owoców jadalnej odmiany dającej pestki z niewykrywalnymi estrami forbolowymi; czyszczenie/łuskanie → suszenie → czyszczenie → mechaniczne łuskanie → obróbka hydrotermiczna (> 120 °C przez 40 minut) w celu obniżenia antyodżywczych składników i obciążenia mikrobiologicznego.
Odmiany jadalne i niejadalne są fenotypowo nieodróżnialne — dozwolona jest wyłącznie odmiana jadalna; kontrole analityczne partii są obowiązkowe. Próbkowanie (Tabela A): pięć próbek laboratoryjnych z agregatu; zwalidowana metoda UHPLC-UV-MS; wszystkie pięć muszą wykazać niewykrywalne PE przed dalszym przetwarzaniem. Limit: PE ≤ 0,75 μg TPA eq/g pestki (LOD).
Skład: wilgotność ≤ 3%; tłuszcz całkowity 54–64% (wcześniej 54–61%); białko całkowite 21–32%; błonnik całkowity 6–10%; popiół 3–5%. Metale: Pb ≤ 0,20 mg/kg; Cd ≤ 0,20 mg/kg. Aflatoksyny B1+B2+G1+G2 łącznie ≤ 4,0 μg/kg. Mikrobiologia m.in.: TAMC ≤ 1000 CFU/g; drożdże/pleśnie ≤ 100 CFU/g; Enterobacteriaceae ≤ 10 CFU/g; Salmonella — nieobecność w 25 g; L. monocytogenes ≤ 100 CFU/g.
5. Ochrona danych dla rozszerzonych użyć (14.07.2026–14.07.2031)
Na podstawie art. 26 i 27 rozporządzenia (UE) 2015/2283 Komisja przyznała 5-letnią ochronę danych dotyczących rozszerzonych warunków użycia. Beneficjent: Chuta Nut GmbH. Termin: od 14 lipca 2026 r. do 14 lipca 2031 r.
Chronione są m.in. dane o procesie produkcji, składzie, informacji żywieniowej i toksykologii — jak w art. 2–3 aktu 2026/1378. W tym okresie tylko Chuta Nut GmbH może wprowadzać tę NF na rynek Unii pod rozszerzonymi warunkami użycia, chyba że kolejny wnioskodawca uzyska autoryzację bez odwoływania się do chronionych danych albo za zgodą. To ochrona danych z postępowania, nie absolutna wyłączność całej kategorii „pestek jatropha” poza tym wpisem.
6. Autoryzacja nowej żywności ≠ oświadczenie zdrowotne
Rozporządzenie 2026/1378 nie daje podstawy do oświadczeń o korzyściach zdrowotnych, „superfood” ani źródle składników odżywczych w rozumieniu claimów. Status nowej żywności nie wyklucza automatycznie wszelkich oświadczeń — ale sam w sobie nie jest podstawą claimu. Każde takie oświadczenie potrzebuje osobnej podstawy z rozporządzenia (WE) nr 1924/2006.
7. Polska: GIS po zmianie wpisu UE
Zmiana unijnego wykazu otwiera obrót pod nowymi warunkami w UE. Powiadomienie Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest dodatkową autoryzacją nowej żywności. To osobny obowiązek związany z wprowadzeniem konkretnego produktu na polski rynek — tam, gdzie przepisy krajowe go wymagają.
Produkt musi odpowiadać wpisowi: oznaczenie listowe, kategoria i maksima, forma (pestki / mąka / pasta), zgodność ze specyfikacją (w tym PE i hydrotermia). Na etykiecie w PL używa się oficjalnego oznaczenia — nie nazwy marketingowej zastępującej oznaczenie z wykazu. Ta NF nie jest wpisana w aneksie dla suplementów diety.
8. Warunki zgodności z wpisem
- Akt i wykaz — podstawą jest 2026/1378 zmieniający 2017/2470; pierwsza autoryzacja: 2022/965; rozszerzone warunki od 14.07.2026.
- Nazwa — oznaczenie listowe „pestki jadalnej odmiany Jatropha curcas L.” / „kernels from edible Jatropha curcas L.”.
- Kategorie i formy — batony, płatki, susz do 30 g/100 g; przekąski z pestek; formy mąka i pasta (100% mielone pestki). Brak suplementów diety w aneksie.
- Kontrola PE — 5 próbek laboratoryjnych; UHPLC-UV-MS; wszystkie niedetectable (LOD 0,75 μg TPA eq/g); wyłącznie odmiana jadalna.
- Proces — hydrotermia >120 °C przez 40 min według specyfikacji (antyodżywcze / mikro).
- Ochrona danych — rozszerzone użycia: Chuta Nut GmbH do 14.07.2031; kolejny wnioskodawca może uzyskać własną autoryzację na niezależnych danych lub za zgodą.
- Oświadczenia — akt novel food nie stanowi podstawy oświadczeń zdrowotnych (1924/2006).
- GIS (PL) — powiadomienie konkretnego produktu pozostaje osobnym obowiązkiem krajowym, nie drugą autoryzacją nowej żywności.
Wniosek
Akt 2026/1378 rozszerza warunki użycia już autoryzowanych pestek jadalnej odmiany Jatropha curcas L.: mąka i pasta, maksima do 30 g/100 g, tłuszcz 54–64%, z operacyjną kontrolą PE i wyłącznością rozszerzonych użyć dla Chuta Nut GmbH do 14 lipca 2031 r. Opinia EFSA e9706 oceniła bezpieczeństwo; rynek otwiera Komisja. To nie jest nowa klasa składników, nie jest kategorią suplementów diety i nie jest podstawą oświadczeń zdrowotnych. GIS pozostaje osobnym obowiązkiem krajowym tam, gdzie ma zastosowanie.
Źródła pierwotne
- Commission Implementing Regulation (EU) 2026/1378 — Document 32026R1378; ELI eli/reg_impl/2026/1378/oj. Zmiana warunków użycia i specyfikacji pestek Jatropha curcas L. (edible variety); rozszerzone warunki od 14.07.2026; ochrona danych do 14.07.2031.
- EFSA NDA Panel. Safety of changes in the conditions of use and the specifications of edible Jatropha curcas L. (Chuta) as a novel food… EFSA Journal 2025;23:e9706. DOI: 10.2903/j.efsa.2025.9706 — opinia przyjęta 29.09.2025; bezpieczeństwo pestek, mąki i pasty w proponowanych warunkach.
- Commission Implementing Regulation (EU) 2022/965 — pierwsza autoryzacja pestek jadalnej odmiany Jatropha curcas L.
- Rozporządzenie (UE) 2015/2283 — nowa żywność; art. 26/27 ochrona danych.
- Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/2470 — unijny wykaz nowej żywności.
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 — oświadczenia żywieniowe i zdrowotne.