Stan na 20 października 2026 r. Ustawa ogłoszona w Dzienniku Ustaw 19 października 2026 r., pozycja 1353. Wejdzie w życie 27 września 2027 r. Wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r. (Dz. Urz. UE L 2024/825 z 6 marca 2024 r.).
1. Co zmienia ustawa
Nowelizacja ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta wprowadza szczegółowe reguły dotyczące twierdzeń środowiskowych. Celem jest ograniczenie greenwashingu – niejasnych lub nieuzasadnionych komunikatów o pozytywnym lub neutralnym wpływie produktu, marki lub działalności na środowisko.
Przepisy mają charakter horyzontalny. Obejmują żywność, w tym suplementy diety, opakowania, etykiety, strony internetowe i reklamy. Nie zastępują przepisów prawa żywnościowego (rozporządzenie 1169/2011, 1924/2006, 178/2002), lecz uzupełniają reżim ochrony konsumenta.
2. Kluczowe definicje
Ustawa dodaje do art. 2 ustawy o nieuczciwych praktykach m.in.:
- twierdzenie środowiskowe – komunikat lub oświadczenie (tekst, symbol, nazwa) sugerujące pozytywny, neutralny lub mniejszy negatywny wpływ na środowisko, nie wymagane prawem;
- ogólne twierdzenie środowiskowe – twierdzenie pisemne lub ustne, które nie jest zawarte w oznakowaniu zrównoważonego charakteru i którego opis nie jest podany jasno tym samym środkiem;
- oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru – dobrowolny znak zaufania lub jakości odwołujący się do cech środowiskowych lub społecznych;
- system certyfikacji – system weryfikacji przez osobę trzecią z publicznymi wymogami, niezależnym monitoringiem i procedurami niezgodności;
- uznana wysoka efektywność środowiskowa – zgodność z rozporządzeniem (WE) nr 66/2010 (EU Ecolabel), krajowymi programami EN ISO 14024 typu I lub najwyższymi poziomami UE.
3. Porównanie: przed i po
| Element | Stan przed 27.09.2027 | Po wejściu w życie poz. 1353 |
|---|---|---|
| Ogólne twierdzenie („eko”, „zielony”, „przyjazny środowisku”) | Ocena ogólna z art. 5–7 UPR (wprowadzanie w błąd) | Czarna lista (art. 7 pkt 4a): zabronione, jeśli brak wykazania uznanej wysokiej efektywności istotnej dla twierdzenia |
| Oznakowanie zrównoważone | Ogólne zakazy nieuczciwych praktyk | Zakaz oznakowania nieopartego na systemie certyfikacji lub nieustanowionego przez organy publiczne (art. 7 pkt 2a) |
| Twierdzenie o całym produkcie | Ocena całości prezentacji | Zakaz rozciągania cechy częściowej na cały produkt lub działalność (art. 7 pkt 4b) |
| Neutralność klimatyczna przez offset | Ryzyko wprowadzania w błąd | Zakaz twierdzenia o neutralnym/ograniczonym/pozytywnym wpływie uzasadnianego wyłącznie kompensacją emisji (art. 7 pkt 4c) |
| Twierdzenia przyszłe | Ogólna staranność | Wymóg jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązań w planie z mierzalnymi celami, regularnie weryfikowanym przez niezależnego eksperta (art. 5 ust. 2 pkt 6) |
4. Znaczenie dla branży żywności i suplementów
Suplementy diety i żywność często posługują się komunikatami o „naturalności”, „zrównoważonym pozyskaniu”, „opakowaniu z recyklingu” czy „neutralności klimatycznej”. Od 27 września 2027 r. ogólne sformułowania bez konkretnego, weryfikowalnego oparcia w uznanej wysokiej efektywności środowiskowej będą co do zasady zabronione jako praktyki nieuczciwe w każdych okolicznościach.
Przykład: oznaczenie „eko-opakowanie” na suplemencie wymaga albo systemu certyfikacji (np. zgodnego z wymogami ustawy), albo oparcia w przepisach prawa. Twierdzenie „neutralny klimatycznie” oparte wyłącznie na zakupie offsetów jest zabronione. Cecha częściowa (np. 30% recyklatu w opakowaniu) nie może być prezentowana jako cecha całego produktu.
Przepisy nie zmieniają statusu oświadczeń zdrowotnych (rozporządzenie 1924/2006) ani novel food. Dotyczą warstwy konsumenckiej praktyk rynkowych.
Słownik
- Greenwashing
- Stosowanie niejasnych, nieuzasadnionych lub wprowadzających w błąd twierdzeń środowiskowych.
- Twierdzenie środowiskowe
- Definicja w art. 2 pkt 13 nowelizowanej ustawy – komunikat sugerujący wpływ na środowisko, nie wymagany prawem.
- Ogólne twierdzenie środowiskowe
- Art. 2 pkt 14 – twierdzenie nie zawarte w oznakowaniu zrównoważonego charakteru i bez jasnego opisu tym samym środkiem.
- System certyfikacji
- Art. 2 pkt 16 – system weryfikacji przez niezależną osobę trzecią z publicznymi wymogami i monitoringiem.
- Uznana wysoka efektywność środowiskowa
- Art. 2 pkt 17 – m.in. EU Ecolabel (rozp. 66/2010) lub programy EN ISO 14024 typu I.
Jak przygotować się do reżimu (krok po kroku)
- Przejrzyj wszystkie etykiety, strony produktowe, reklamy i social media pod kątem komunikatów środowiskowych (definicja art. 2 pkt 13).
- Oddziel twierdzenia ogólne od konkretnych. Dla ogólnych przygotuj dowód uznanej wysokiej efektywności środowiskowej istotnej dla twierdzenia albo usuń je.
- Sprawdź oznakowania zrównoważonego charakteru – muszą opierać się na systemie certyfikacji lub być ustanowione przez organy publiczne (art. 7 pkt 2a).
- Nie rozciągaj cechy częściowej (np. jednego składnika lub elementu opakowania) na cały produkt lub działalność (art. 7 pkt 4b).
- Usuń lub przeformułuj twierdzenia o neutralności klimatycznej oparte wyłącznie na kompensacji emisji (art. 7 pkt 4c).
- Dla twierdzeń dotyczących przyszłych osiągnięć przygotuj szczegółowy, publiczny plan z mierzalnymi celami i niezależną weryfikacją (art. 5 ust. 2 pkt 6).
- Dokumentuj podstawę każdego twierdzenia. Ciężar dowodu, że praktyka nie wprowadza w błąd, spoczywa na przedsiębiorcy.
Źródła pierwotne
- Dziennik Ustaw 2026 r. poz. 1353 – Ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (ogłoszenie 19.10.2026).
- Tekst ustawy (PDF).
- Dyrektywa (UE) 2024/825 z 28 lutego 2024 r. (Dz. Urz. UE L 2024/825 z 6 marca 2024 r.).
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 66/2010 w sprawie oznakowania ekologicznego UE.